بهینه‌سازی Query چیست؟

تعریف

بهینه‌سازی Query یعنی پیدا کردن دلیل کندی یک کوئری (با Execution Plan) و رفع آن — معمولاً با Index، بازنویسی SQL یا تغییر ساختار داده.

چک‌لیست عملی

1. Execution Plan را بخوانید: دنبال Table Scan/Index Scan روی جدول‌های بزرگ بگردید — نشانه نبود Index مناسب.
2. SELECT * را حذف کنید: فقط ستون‌های لازم را بخوانید تا حجم داده منتقل‌شده کم شود.
3. از تابع روی ستون Index‌دار پرهیز کنید:

   -- بد: Index روی CreatedAt استفاده نمی‌شود
   WHERE YEAR(CreatedAt) = 2026
   -- خوب: Index قابل استفاده است
   WHERE CreatedAt >= '2026-01-01' AND CreatedAt < '2027-01-01'
   

4. مشکل N+1 Query را در ORM بررسی کنید (هر ردیف یک Query جدا) و با Include/Join جایگزین کنید.

ابزار

SQL Server Management Studio و Azure Data Studio با «Include Actual Execution Plan» دقیقاً نشان می‌دهند هزینه هر بخش Query کجاست.

اشتباه رایج

❌ اضافه‌کردن Index جدید بدون نگاه به Execution Plan، فقط حدسی — گاهی مشکل اصلی جای دیگری است و Index جدید فقط هزینه نوشتن را بالا می‌برد بدون حل مشکل.

منبع و مطالعه بیشتر

• Query tuning and optimization — Microsoft Learn
• Use the Index, Luke